Web sitesi yaptırırken nelere dikkat etmeli? Teklif almadan önce bilmeniz gerekenler

İki ajanstan “kurumsal web sitesi” için teklif aldınız ve fiyatlar arasında büyük fark var. Çoğu zaman iki teklif aynı işi anlatmıyor. Biri hazır bir temaya logonuzu ve metinlerinizi yerleştirmeyi kapsıyor, diğeri sayfalarınızı baştan tasarlayıp içeriği sizinle birlikte hazırlamayı. Biri alan adını kendi adına alıyor, diğeri sizin adınıza. Fiyatları karşılaştırmadan önce neyi karşılaştırdığınızı bilmeniz gerekir.

Bu yazıda, teklif istemeden önce netleştirmeniz gerekenleri ve tekliflerde aramanız gereken kalemleri sırayla anlatıyoruz.

Önce siteden ne beklediğinizi yazın

Ajanslara göndereceğiniz bir sayfalık not, gelen tekliflerin aynı işi anlatmasını sağlar. Şu soruların cevabını kısaca yazın:

• Hedef: Site ne için var? Teklif talebi toplamak, randevu almak, ürün satmak ya da şirketinizi bayilere ve yurt dışındaki alıcılara tanıtmak.
• Ziyaretçi: Siteyi kim açacak ve ne arayacak? Bir satın alma müdürü, son tüketici ya da iş başvurusu yapacak biri.
• Sayfa türleri: Ana sayfa, kurumsal sayfalar, hizmet ya da ürün sayfaları, referanslar, blog, iletişim. Sayfa sayısından çok sayfa türü önemlidir; on ürün sayfası aynı şablonu kullanır.
• Diller: Yalnızca Türkçe mi, yoksa ihracat için İngilizce ve başka diller de mi?
• İçerik: Metinleri ve fotoğrafları kim hazırlayacak? Elinizde güncel ürün ve ekip fotoğrafları var mı?
• Bağlantılar: Formların kime ulaşacağı; CRM, randevu sistemi, e-bülten, harita ya da ödeme ihtiyacı.

Bu notun eksiksiz olması gerekmez. Amaç, her ajansın aynı soruya fiyat vermesidir.

Hazır tema, hazır altyapı ya da özel tasarım

Üç yaklaşımın her biri doğru durumda işe yarar:

• Hazır tema: Başkasının hazırladığı bir şablonun renklerini, logosunu ve metinlerini değiştirmek. Hızlı ve ekonomiktir; az sayfalı, sık değişmeyen bir tanıtım sitesi için yeterli olabilir. Bedeli, sitenizin aynı temayı kullanan başka sitelere benzemesi ve temanın getirdiği kullanılmayan kodun sayfaları yavaşlatabilmesidir.
• Hazır altyapı, özel tasarım: İçerik yönetimi ya da e-ticaret için yaygın bir altyapı kullanılır, ama sayfalar markanıza göre tasarlanır. Kurumsal sitelerin ve mağazaların çoğu için dengeli bir seçenektir.
• Özel geliştirme: Altyapı da ihtiyacınıza göre yazılır. Standart bir akışa sığmayan işler, özel entegrasyonlar ya da çok dilli ve çok kullanıcılı yapılar için anlamlıdır.

İyi bir teklif hangi yaklaşımı neden önerdiğini yazar. Hazır bir çözüm işinizi görüyorsa bunu söyleyen ajans, sizi gereksiz bir maliyetten korumuş olur.

Fiyatı ne belirler

Web sitesi fiyatları geniş bir aralıkta değişir, çünkü aynı adla farklı işler satılır. Fiyatı asıl belirleyen kalemler şunlardır:

• Sayfa türü sayısı: Her farklı şablon ayrı tasarım ve kodlama ister.
• Tasarımın ne kadar özel olduğu: Hazır bir temayı uyarlamakla sayfaları sıfırdan tasarlamak arasında büyük emek farkı vardır.
• Dil sayısı: Her dil yalnızca çeviri değildir; menüler, formlar, arama ayarları ve içeriğin bakımı da her dil için ayrıca yapılır.
• Bağlantılar: CRM, ERP, randevu, ödeme ya da pazaryeri entegrasyonları ayrı iş kalemleridir.
• İçeriğin hazır olup olmadığı: Metin yazımı, fotoğraf çekimi ve ürün girişi çoğu zaman tasarım kadar zaman alır.

İki teklif arasında büyük fark görüyorsanız, önce bu beş kalemin iki teklifte de aynı biçimde yazılıp yazılmadığına bakın.

Teklifte mutlaka yazması gerekenler

Sözlü verilen sözler proje ortasında unutulur. Teklifte en az şunlar yazılı olmalı:

• Adım adım iş planı ve her adımın sonunda teslim edilecek şey: taslak, tasarım, test adresi, yayın
• Takvim ve sizden beklenen onayların zamanı
• Fiyata kaç tur revizyonun dahil olduğu
• Kapsam dışında kalanlar: metin yazımı, fotoğraf, çeviri, ürün girişi, reklam
• Ödeme planı ve her ödemenin hangi adıma bağlı olduğu
• Metinleri ve görselleri kimin, ne zamana kadar sağlayacağı
• Yayından sonra neyin fiyata dahil olduğu, neyin ayrıca ücretlendirileceği

“Kurumsal web sitesi, 5 sayfa” gibi tek satırlık bir teklif, her konunun sonradan yeniden konuşulacağı anlamına gelir.

Alan adı, hosting, kod ve hesaplar kimin adına?

Bu konu çoğu zaman ancak ajansla yollar ayrıldığında fark edilir. Baştan netleştirin:

• Alan adı: Kayıt sizin adınıza, şirketinizin bilgileriyle yapılmalı. ICANN'in alan adı sahiplerinin hak ve sorumluluklarını anlatan sayfası, kayıt sahibinin doğru iletişim bilgisi vermesi ve güncel tutması gerektiğini, alan adının kaydından ve kullanımından da kendisinin sorumlu olduğunu yazıyor. Alan adı ajansın adına kayıtlıysa, onu taşımak için ajansın iş birliğine muhtaç kalırsınız. .tr uzantılı alan adları da başvuru sahibine tahsis edilir; başvurunun şirketiniz adına yapıldığından emin olun.
• Barındırma (hosting): Sunucunun ajansın hesabında olması tek başına sorun değildir. Önemli olan, ayrılmak istediğinizde sitenin dosyalarını ve veritabanını alabileceğinizin yazılı olmasıdır.
• Yönetici erişimi: İçerik yönetim panelinde sizin adınıza açılmış bir yönetici hesabı olmalı.
• Search Console, Analytics ve reklam hesapları: Bu hesaplar şirketinizin hesabında açılmalı, ajansa kullanıcı olarak erişim verilmeli. Google da bir SEO uzmanıyla çalışmaya başlarken, ilk incelemede Search Console için yalnızca okuma izni vermeyi öneriyor (Google Search Central).
• Kaynak kod: Size özel geliştirilen bir sitenin kodunun teslim edilip edilmeyeceğini ve kullanım haklarının kimde kalacağını yazılı olarak sorun.

Yayından sonra ne olacak?

Site yayına girdiğinde iş bitmez. Yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları, yedekler ve küçük içerik değişiklikleri düzenli olarak gerekir. Teklifte şu soruların cevabını arayın:

• Güncellemeleri ve yedeklemeyi kim, ne sıklıkla yapıyor?
• Bir sorun olduğunda kime yazacaksınız ve ne kadar sürede yanıt alacaksınız?
• Hangi değişiklikler bakım ücretine dahil, hangileri ayrıca ücretlendiriliyor?
• Bakım anlaşmasını bitirirseniz site ve belgeleri size nasıl teslim edilecek?

Bu işleri nasıl yürüttüğümüzü hosting, bakım ve destek sayfasında anlatıyoruz.

Teslim almadan önce kendiniz kontrol edin

Siteyi yayına almadan önce, tercihen bir test adresinde, birkaç şeyi kendiniz deneyin:

• Hız: Adresi PageSpeed Insights'a yazın. Google sayfa deneyimini Core Web Vitals adlı üç ölçümle değerlendiriyor. Ana içeriğin yüklenme süresi (LCP) için 2,5 saniye, dokunuşa tepki süresi (INP) için 200 milisaniye, yüklenirken kayma (CLS) için 0,1 ve altı iyi kabul ediliyor (web.dev). Yeni bir sitede henüz yeterli gerçek kullanıcı verisi olmadığından ilk sonuçlar laboratuvar testidir; yayından sonra Search Console'daki raporu da izleyin.
• Telefon: Siteyi kendi telefonunuzda açın. Menü, formlar ve telefon numarasına dokunarak arama doğru çalışıyor mu?
• Formlar: Her formu doldurun ve mesajın gerçekten size ulaştığını görün.
• Search Console: Sitenin Search Console'da sizin hesabınızla doğrulandığını ve site haritasının gönderildiğini kontrol edin.
• KVKK ve çerezler: Formlar kişisel veri topladığı için bir aydınlatma metni gerekir. Analiz ya da reklam çerezleri kullanılıyorsa çerez bildirimi ve onay seçenekleri de olmalı. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Çerez Uygulamaları Hakkında Rehberi, site işleten veri sorumlularına aydınlatma ve açık rıza konusunda yol gösteriyor. Metinlerin içeriği için hukuk danışmanınızın görüşünü alın.

Ajansa sormanız gereken 8 soru

1. Benzer bir işletme için yaptığınız işleri gösterebilir misiniz?
2. Hazır tema mı, hazır altyapı mı, özel geliştirme mi önerirsiniz; neden?
3. Teklifte kapsam dışında kalan neler var?
4. Projede kimler çalışacak, ben kiminle konuşacağım?
5. Alan adı, hosting ve hesaplar kimin adına açılacak?
6. Yayından önce siteyi bir test adresinde deneyebilecek miyim?
7. Yayından sonra güncelleme, yedekleme ve destek nasıl yürüyor; ücreti nasıl belirleniyor?
8. Aramada bulunmam için ne yapıyorsunuz ve sonucu nasıl ölçüyorsunuz?

Son soruya “ilk sırayı garanti ediyoruz” diye cevap veren bir ajansa temkinli yaklaşın. Google'ın kendi sayfası bunu açıkça yazıyor: “Kimse Google'da birinci sıra garantisi veremez.” Aramada gerçekte neyin işe yaradığını Google'ın yapay zekâ yanıtlarında görünmek üzerine yazımızda anlattık.

Kısacası

Teklif istemeden önce siteden ne beklediğinizi yazın. Teklifleri yalnızca fiyata göre değil, kapsama göre karşılaştırın. Alan adının, kodun ve hesapların sizin adınıza olduğundan emin olun; yayından sonrasını da baştan konuşun. Teslim almadan önce hızı, formları ve yasal metinleri kendiniz kontrol edin.

Kurumsal sitelere nasıl yaklaştığımızı kurumsal web sitesi sayfasında anlatıyoruz.